Nowe technologie dla osób niewidomych i słabowidzących

Żyjemy w czasach ogromnego rozwoju technologicznego. Niesie to za sobą wiele wyzwań, ale także wiele szans i udogodnień. Nowe technologie tworzą zupełnie nowe możliwości dla osób niepełnosprawnych, dają szanse na bardziej komfortowe życie i pełne uczestnictwo w życiu kulturalnym czy społecznym. Z roku na rok wzrasta liczba programów, aplikacji czy urządzeń, które wyrównują szanse na rynku pracy, zwiększają samodzielność w codziennym funkcjonowaniu.   

Z jednej strony nowe technologie kojarzą się z drogimi gadżetami, nowinkami takimi jak sztuczne oko albo ręka wydrukowana w drukarce 3D, jednak z drugiej strony to także dostosowywanie stron internetowych i aplikacji do potrzeb niepełnosprawnych lub rampy w instytucjach publicznych i komunikacji miejskiej. Nowe rozwiązania mogą niwelować przeszkody w przemieszczaniu się, w miejscach życia publicznego czy kultury, w korzystaniu ze sklepów internetowych lub z obsługi klienta.   

Dostosowanie komputerów i innych urządzeń mobilnych do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku  

Tak jak istnieje wiele rodzajów niepełnosprawności, tak są różne potrzeby i oczekiwania w zakresie nowych technologii. Dla osób niewidomych albo niedowidzących odczytanie treści na ekranie jeszcze kilka lat temu było problemem nie do przejścia. Dziś te osoby mogą korzystać m.in. z programów odczytujących wyświetlaną treść za pomocą syntezatora mowy i wykonujących komendy głosowe (m.in. bezpłatny program NVDA) lub oprogramowań zwiększających kontrast na stronie i powiększających wyświetlane elementy. Istnieje także możliwość podłączenia do komputera monitora brajlowskiego oraz klawiatury z alfabetem Braille’a. Dzięki takim rozwiązaniom osoby niewidome lub niedowidzące mogą bardziej swobodnie korzystać z komputera, a co za tym idzie, mają większy dostęp do rynku pracy, życia społecznego czy też rozrywki.   

Istotna jest dostępność cyfrowa. WCAG, czyli wytyczne dotyczące dostępności treści internatowej określają, jak powinna być skonstruowana strona internetowa bądź aplikacja, aby osoby z niepełnosprawnościami (wzroku, słuchu, zaburzeniami poznawczymi itp.) mogły z niej korzystać. Przykładowo strona internetowa powinna posiadać opisy alternatywne do wszystkich obrazów, odpowiednią responsywność czy też widoczność treści i funkcji po powiększeniu rozmiaru tekstu o 200%.  

Dzięki wykorzystaniu syntetycznej mowy osoby niewidome w wielu obszarach życia czują się bardziej niezależni. Programy mówiące wykorzystywane przy pracy na komputerze, które sygnalizują każdą wykonaną prace na głos, mówiące telefony, zegarki czy chociażby wagi łazienkowe lub ciśnieniomierze i termometry – to tylko niektóre mówiące urządzenia, z których bez problemu mogą korzystać osoby z dysfunkcją wzroku.  

Przydatne aplikacje na urządzenia mobilne 

Powstało także sporo aplikacji na urządzenia mobilne, które wspomagają osoby z dysfunkcją wzroku w życiu codziennym. Do przydatnych aplikacji można zaliczyć takie, które potrafią także określić przedmiot, natężenie światła, nominał banknotu czy też odczytują kody kreskowe. Są to między innymi LookoutLight Detector, Cash Reader, Apoily Vision czy też  Say Color

Warto tutaj wspomnieć o dwóch darmowych produktach polskiej firmy Transition Technologies, z których od wielu lat korzystają osoby słabowidzące i niewidome: Seeing Assistant Home oraz Seeing Assistant Move. Aplikacja Seeing Assistant Home w sposób wielozadaniowy wspiera te osoby w życiu codziennym np. znajduje źródła światła i jego natężenie, określa kolory przedmiotów, odczytuje oraz generuje kody kreskowe oraz kody QR i odczytuje z nich informacje. Można także skorzystać z lupy elektronicznej oraz z funkcji rozpoznawania i odczytywania tekstu na bieżąco. Natomiast Seeing Assistant Move zapewnia zaawansowane usługi nawigacji i lokalizacji. Aplikacja pobiera punkty z serwisu OpenStreetMap i planuje oraz śledzi trasę. Posiada także m.in. funkcje automatycznego nagrywania trasy, eksplorowania okolicy, szukania konkretnego miejsca. Wszystko to dostępne za pomocą poleceń głosowych. 
 
Ciekawą aplikacją, która opiera się przede wszystkim na bezinteresownej pomocy wolontariuszy jest By My Eyes. Działa na zasadzie połączeń audio-wideo na żywo osoby niewidomej lub niedowidzącej z wolontariuszem, który akurat zaakceptował w danym momencie prośbę o pomoc. Osoba widząca, za pośrednictwem połączenia wideo z tylnej kamery zgłaszającego się o pomoc, może wesprzeć w różnorakich problemach np. pomóc pokonać trasę, sprawdzić datę ważności jogurtu, przeczytać skład na metce lub określić czy dane zestawienie kolorystyczne ubioru do siebie pasuje. Jest to łatwy sposób, aby znaleźć kogoś do pomocy w prostych, codziennych czynnościach. 

Gadżety ułatwiające codzienne życie 

Należy pamiętać, że nie zawsze jednak mamy dostęp do internetu albo bateria w naszym telefonie jest rozładowana. W takich sytuacjach przydają się niewielkie urządzenia.  Z przydatnych gadżetów, warto wymienić tester kolorów, który dzięki zamontowanej minikamerze pomaga ustalić dokładny kolor przedmiotu, do którego przykładamy urządzenie.  

Można także wyposażyć się w osobiste urządzenie nawigacyjne Kapten PLUS, który jest niewielkim lokalizatorem GPS. Mając je przy sobie, urządzenie podaje lokalizację oraz kierunek. Kapten PLUS obsługiwany jest za pomocą przycisków lub poleceń głosowych i jest bardzo pomocne jako dodatkowe zapewnienie bezpieczeństwa.  

Bardzo pomocnym urządzeniem jest takżeDot, czyli pierwszy smartwatch z alfabetem Braille’a. Składa się z sześciu kropek w czterech komórkach znajdujących się na powierzchni tarczy zegarka. Kropki, podnosząc się lub popadając, tworzą cztery litery w alfabecie Braille’a. Za pomocą Bluetooth można pobrać tekst np. z poczty elektronicznej i przetłumaczyć go w brajlu. W taki sposób osoby niewidome mogą czytać np. wiadomości czy tweety.  

Osoby niewidome mogą także z powodzeniem wykorzystywać drukarkę 3D, aby stworzyć dla siebie przestrzenną, trójwymiarową mapę. Pomaga to zapoznać się z najbliższym otoczeniem, miejscem pracy, planem konkretnych budynków czy też topografią miasta. Drukarka 3D sprawdza się także idealnie w edukacji. Drukowane są pomoce naukowe np. modele zwierząt, roślin czy bardziej zaawansowane modele słynnych budynków. Na podstawie zdjęcia można także wydrukować płaskorzeźby znanych dzieł malarskich czy też same rzeźby, a nawet skamieniałości. Dotknięcie dzieł Michała Anioła czy zbadanie kości tyranozaura, nie są już niemożliwe dla osób niewidomych.  

Przyszłość nowych technologii wspomagających osoby niewidome i słabowidzące 

Im bardziej mamy do czynienia z zaawansowanymi technologiami, tym mniej ograniczeń muszą pokonać osoby niepełnosprawne. Chińska organizacja CloudMinds stworzyła specjalny kask Meta, który rozpoznaje obrazy i głosy, tworzy mapy synchroniczne i pozycjonowania w czasie rzeczywistym. Kask wykorzystuje kamery i czujniki, aby stworzyć mapę otoczenia, wysyła te dane do “chmury”, a informacje zostają przetworzone przez sztuczną inteligencję. Dane zostają przekazane odbiorcy za pomocą mowy. Urządzenie jest w stanie rozpoznawać twarze osób, z którymi użytkownik ma styczność, a nawet przekazuje podstawowe informacje na ich temat. Taki kask może stać się ogromnym ułatwieniem podczas poruszania się po ulicach, przekraczaniu skrzyżowań i pokonywaniu sygnalizacji świetlnych.  

Ciekawostką związaną z mobilnością jest praca nad samochodem, którym mogą jeździć niewidomi. Koreański twórcaDennis Hong chce wykorzystać w swoim projekcie zintegrowane systemy komputerowe, czujniki i kamery, które obserwują otoczenie, a także alternatywne formy bodźców zmysłowych takich jak wibracje kamizelki kierowcy i siedzeń o różnym natężeniu i umiejscowieniu lub wibracje w rękawicach kierowcy czy też dźwięki w zestawie słuchawkowym. Innowacyjnym pomysłem jest rodzaj ekranu, w którym obraz drogi i otoczenia powstaje za pomocą sprężonego powietrza. Technologia robi ogromne wrażenie, a zastosowane w samochodzie rozwiązania na pewno zostaną wykorzystane także w innych projektach, być może bardziej dostępnych dla polskiego odbiorcy.  

Duża nadzieją dla osób niedowidzących lub tych osób, które utraciły swój wzrok jest elektroniczna siatkówka. Bio-Retina polega na wszczepieniu do oka niewielkiego implantu, który ma zastąpić siatkówkę. Jest on połączony z układem wzrokowym za pomocą elektrod. Dzięki temu pojawia się szary obraz w 576 pikselach. Urządzenie nie jest co prawda doskonałe, ale zapewne stanowi duży krok w poważnych zmianach w dziedzinie przywracania wzroku. 

Agata Żuławnik, Redaktor Bloga Work 4 Life, wolontariusz 

Źródła: 

https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/wcag-21-w-skrocie

https://www.theguardian.com/technology/2019/sep/08/the-five-technology-to-help-disabled-people-blindness-paralysis-research-ai

https://mashable.com/archive/tech-disabled

https://biotechnologia.pl/technologie/nowe-technologie-w-pogoni-za-utraconym-wzrokiem-implant-mozgowy-bioniczne-oko-sztuczna-inteligencja,20807

Previous Dostępność architektoniczna i rynek mieszkań dla osób niepełnosprawnych

Leave Your Comment