Jak dzieci postrzegają niepełnosprawność? Czyli filmy i seriale na pierwszym planie

Na ulicach widujemy coraz to więcej plakatów i treści przekazywanych przez liczne kampanie społeczne, skupiające się na zagadnieniu niepełnosprawności. Media stopniowo, lecz skutecznie przyswajają tematykę niepełnosprawności ruchowej jak i intelektualnej, umieszczając ją w filmach i serialach. Zjawisko tzw. poprawności politycznej, które zrewolucjonizowało USA w tym właśnie momencie przenika do Polski.
Wszystko wydawałoby się idealne, gdyby nie fakt, iż ten „medialny przekaz niepełnosprawności” wielokrotnie odbiega od rzeczywistości. Warto tutaj wspomnieć o badaniu „Model niepełnosprawności w mediach a postawy wobec osób niepełnosprawnych” (Bieganowska, 2006).

Media przepełnione są stereotypami, wypaczeniami i zniekształceniami poznawczymi, które boleśnie odbijają się na omawianej grupie docelowej. W końcu ten kto zmaga się na co dzień z niepełnosprawnością, będzie wystarczającym kompendium wiedzy, tak stwierdziłby każdy zdrowo i logicznie myślący człowiek. Rzeczywistość kreuje jednak odmienne realia, niepełnosprawni często nie mają siły przebicia w stosunku do mediów, a te z kolei nie ułatwiają im tego zadania.

W tym tekście zamierzamy zwrócić uwagę, na kształtowanie opinii na temat niepełnosprawności u dzieci, ponieważ to właśnie w wieku dziecięcym wyodrębniają się nasze poglądy. Media uczą i bawią, ale potrafią być zgubne jeśli nie potrafimy odpowiednio z nich korzystać. Rodzic nie jest w stanie zapanować w pełni nad prezentowanymi tam treściami, a szczególnie nad tymi które finalnie docierają do ich dzieci. Biorąc pod uwagę to, że temat niepełnosprawności do tej pory jest dość kontrowersyjny i niejednokrotnie trudny do poruszenia przez rodziców czy nawet nauczycieli. Zakładamy więc, że prawdopodobnie nie zostanie on podjęty przez dorosłych w swobodnej rozmowie i, że może stwarzać problemy przy próbie wyjaśnienia tego zjawiska dzieciom.

Mass media stanowią więc źródło, dzięki któremu najmłodsi mają szansę zdobyć informacje na temat tego zagadnienia i wyrobić sobie indywidualną opinię na ten temat. Dotychczasowe badania wskazują na to, iż role niepełnosprawnych osób w filmach i serialach odgrywane są przez pełnosprawnych aktorów jak i to, że niepełnosprawność sama w sobie prezentowana jest gównie w programach poświęconych wyłącznie tej tematyce oraz nie pojawia się w programach, audycjach prezentowanych dla szerszego grona odbiorców. W ostatnim czasie dyskusja odnośnie pokazania w telewizji i kinie osób faktycznie niepełnosprawnych, bądź rzeczywiście homoseksualnych lub biseksualnych wrze w mediach. Niepełnosprawność ukazywana jest o wiele bardziej dramatycznie, niż w rzeczywistości odbierają ją sami chorzy. Zaczęło się od filmu „Music” w którym autystyczną dziewczynę, gra zdrowa Maddie Ziegler. Wiele głosów przemawia za tym, że powinno się ją zastąpić lub skorygować i wyjaśnić niektóre jej zachowania w samym filmie. Postać według odbiorców była nierealistyczna a jej zaburzenia stanowczo wyolbrzymione. Domyślamy się, że w przyszłości temat ten będzie rozwijany i zostaną podjęte odpowiednie środki, umożliwiające uniknięcie „iluzji na wizji”.

Dowiedziono również, że programy telewizyjne prezentujące tą problematykę emitowane są w godzinach niskiej oglądalności. Dla nas szczególnie wyjątkowy okazał się aspekt mówiący o tym, że niepełnosprawność to problem psychiczny jednostki (to ona gromadzi w sobie wszelkie trudności) a nie problem społeczny spowodowany brakiem wiedzy, tolerancji ze strony środowiska. Zwalniałoby to opinię społeczną z obowiązku zachowania wspomnianej wcześnie „poprawności politycznej”. Skoro to wina samych chorych, my nie musimy być dla nich wyrozumiali czy też tworzący możliwości realizacji zawodowej. Uznając tą hipotezę za prawdziwą stawiamy siebie samych w kontrze do wszelkich zasad moralności i poprawności społecznej. W końcu sami często zmagamy się z problemami psychicznymi i korzystamy z pomocy psychoterapeutów lub psychologów. Warto zadać sobie pytanie, jak my sami chcemy się zmierzyć z zagadnieniem niepełnosprawności i jak chcemy je interpretować. Ciężko uciec od mediów, ale łatwo je odpowiednio czytać kiedy stawimy im czoło.

Natalia Gąsiewska, Redaktor Bloga Work 4 Life, wolontariusz

Poprzedni Najważniejsze fakty, które powinieneś wiedzieć na temat niepełnosprawności

Zostaw komentarz