Wpływ koronawirusa na sytuację niepełnosprawnych na rynku pracy

Od niemal już roku cały świat zmaga się w nierównej walce z koronawirusem. Wpływ pandemii na rynek pracy oraz światową gospodarkę nie ulega najmniejszym wątpliwościom. W jaki jednak sposób koronawirus wpłynął na sytuację osób niepełnosprawnych na rynku pracy w Polsce?

Zanim zaczniemy analizować sytuację zawodową osób niepełnosprawnych w dobie koronawirusa, warto pochylić się nad jego wpływem na rynek pracy w ogóle. Według danych z raportu ” The future of work in Europe” McKinsey Global Institute – organizacji zajmującej się od 1990 roku badaniem trendów w światowej gospodarce – aż 59 z 230 mln miejsc pracy ( stan na 2018r.) w Europie jest zagrożonych z powodu Covid – 19. Zgodnie z informacjami podanymi przez Eurostat stopa bezrobocia w Europie w ostatnim kwartale 2019 roku wynosiła 6.4%, jednak już rok później w czwartym kwartale 2020 roku 7.5%. Różnica ta może wydawać się mało znacząca kiedy przedstawi się ją w ten sposób, należy jednak pamiętać, że 1% w tym przypadku stanowi 1, 951 mln osób. W ciągu jednego roku w Europie liczba osób bezrobotnych wzrosła o prawie 2 miliony. Za główny powód tego stanu rzeczy bez żadnych wątpliwości można uznać wybuch światowej pandemii.

Udział Polski w powyższych statystykach, to 493 000 osób bezrobotnych na koniec 2019 roku oraz 551 000 bezrobotnych z końcem roku 2020. Oznacza to, że do puli osób nieaktywnych zawodowo w Polsce w ciągu roku dołączyło 58 000 osób. Mimo tych przytłaczających danych warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że Polska pod koniec 2020 roku zajęła 2 miejsce wśród krajów o najniższym bezrobociu w Europie zaraz po Czechach. Gdzie w tych liczbach znajdują się osoby niepełnosprawne?

Z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) możemy dowiedzieć się, że wskaźnik aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych w drugim kwartale 2018 roku wynosił 17,4 %, wzrósł o 0,1% w analogicznym okresie w 2019 roku, by spaść do wartości 16,6% w drugim kwartale roku 2020. Zaobserwowano spadek liczby osób aktywnych zawodowo z niepełnosprawnościami o 10 tysięcy. Sytuacja niepełnosprawnych na rynku pracy jest jednak bardziej kompleksowa.

Fundacja Aktywizacja w październiku 2020 roku przeprowadziła badanie mające na celu porównanie sytuacji osób niepełnosprawnych na rynku pracy miesiąc oraz pół roku po wybuchu pandemii. W badaniu wzięło udział 367 osób z różnymi rodzajami oraz stopniami niepełnosprawności. Respondenci, to osoby, które po ukończeniu aktywizacji zawodowej podjęły zatrudnienie w okresie od 1.04.2019r do 31.03.2020r. Obszary badane w przedsięwzięciu, to:

  • Aktualny status na rynku pracy i wpływ pandemii na aktywność zawodową
  • Stabilność warunków zatrudnienia w czasie pandemii
  • Ryzyko zmiany warunków pracy w wyniku pandemii
  • analiza porównawcza sytuacji zawodowej ankietowanych miesiąc i sześć miesięcy po wybuchu pandemii.

Z przeprowadzonej ankiety wynika, że w momencie badania 78.8% ankietowanych była zatrudniona. Z grupy osób niezatrudnionych 82%, jako powód utraty pracy wskazało problemy ekonomiczne pracodawcy spowodowane koronawirusem, a 17,7 % zrezygnowało z pracy z obawy przed zachorowaniem. 94% całości grupy osób niezatrudnionych w momencie przeprowadzenia badania wyraziła chęć powrotu do pracy.

Zmian warunków zatrudnienia na przestrzeni sześciu miesięcy z powodu koronawirusa doświadczyło 13,8% grupy osób zatrudnionych, które brały udział w badaniu. Najczęściej wskazywano na zmniejszenie liczby godzin pracy, następnie w porządku malejącym: zmianę miejsca wykonywania pracy oraz obniżenie wynagrodzenia za pracę, postojowe z zachowaniem wynagrodzenia, wykorzystanie zaległego urlopu i inne. Osoby niepełnosprawne są jedną z najniżej opłacanych grup pracowniczych. Dodatkowe obniżenie wynagrodzenia w wyniku pandemii rodzi poważne zagrożenie w postaci problemów z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. W większości wyżej wymienionych przypadków przypadków pracodawca zapewnił, że zmiany mają charakter tymczasowy.

Za niepokojący można uznać także wzrost odsetka osób niepełnosprawnych biernych zawodowo. Czym różni się bierność zawodowa od bezrobocia? W przypadku tego drugiego osoba niezatrudniona wykazuje chęć możliwie najszybszego powrotu do pracy oraz aktywnie poszukuje zatrudnienia. Osoba bierna zawodowo nie wykazuje powyższych cech. Z badania wynika również, że w ciągu sześciu miesięcy pandemii od kwietnia 2020 roku wzrósł odsetek osób niepełnosprawnych na rynku pracy chronionym. Wnioskować z tego można, że w wyniku ciężkiej sytuacji gospodarczej i obniżonej jakości zatrudnienia by pozostać aktywnym zawodowo część osób musiała wrócić na rynek pracy chroniony. Praca na rynku otwartym lepiej wpływa na adaptację niepełnosprawnych do społeczeństwa i korzystnie wpływa na postrzeganie samych siebie, jako wartościowe jednostki społeczne. Powrót na rynek chroniony po czasie pracy na rynku otwartym może wpłynąć negatywnie na powyższe aspekty rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji doprowadzić część osób do bierności zawodowej.

Wszystkie przedstawione powyżej dane są niepokojące, przeziera przez nie jednak bardzo optymistyczna informacja. 78,8% osób z niepełnosprawnościami aktywnych zawodowo w trakcie pandemii, pomimo wszelkich trudności. Świadczy to o determinacji osób niepełnosprawnych oraz ich dużej umiejętności adaptacji do zmieniających się warunków. Aktywność zawodowa jest niezwykle ważnym elementem ogólnej rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami. Wpływa na ich samodzielność, poczucie własnej wartości oraz przynależności społecznej, a co za tym idzie, na jakość życia. Przedstawione wyniki choć częściowo niepokojące, napawają też nadzieją, że w bardziej odległej perspektywie, przy podjęciu odpowiednich działań zapobiegawczych sytuacja zawodowa osób niepełnosprawnych nie ulegnie tak dużemu pogorszeniu z powodu pandemii, jak można by się spodziewać. Do wykazanej w badaniu determinacji i chęci pracy wystarczy dołożyć odrobinę pomocy.

Maja Parafianowicz, Redaktor Bloga Work 4 Life, wolontariusz

Źródła:

  1. https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P30001831335539182278&html_tresc_root_id=25067 &html_tresc_id=25092&html_klucz=19558&html_klucz_spis=
  2. https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-work-in-europe
  3. https://www.bankier.pl/wiadomosc/Tylko-i-az-16-mln-bezrobotnych-w-UE-8048111.html
  4. https://aktywizacja.org.pl/wp-content/uploads/2020/10/Badanie-os%C3%B3b-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-Praca-a-koronawirus.-Czy-osoby-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-strac%C4%85-prac%C4%99.pdf
  5. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/informacja-o-rynku-pracy-w-drugim-kwartale-2020-roku-dane-wstepne,12,42.html
  6. https://www.rp.pl/Rynek-pracy/306149938-Pandemia-moze-uderzyc-w-59-mln-miejsc-pracy-w-Europie.html
  7. https://alebank.pl/eurostat-stopa-bezrobocia-w-polsce-wzrosla-do-33-proc-w-grudniu-2019-r/?id=312207&catid=28090
Poprzedni Lekcja wdzięczności

1 Comment

  • Kalina
    4 marca, 2021

    Bardzo przydatny artykuł, można dużo się dowiedzieć na temat pracy niepełnosprawnych. Nie tylko w dobie pandemii.

Pozostaw odpowiedź Kalina Anuluj pisanie odpowiedzi